Elke week organiseert het Renaissance Instituut een borrellezing over een brandende maatschappelijke kwestie. Vrijdag 27 mei sprak professor Paul Cliteur over woke aan de Nederlandse universiteiten.
Wanneer kwam je voor het eerst in aanraking met het fenomeen ‘woke’?
In 2017 bezocht ik de universiteit van Berkeley, Californië. Op de campus zag ik affiches hangen die opriepen bijeenkomsten met onder andere Milo Yiannopoulos en Boris Johnson te verbieden. En in een toiletgebouw stond met lippenstift op de spiegel gekalkt: “Kill your local Nazi today”. Het was een prachtige, zonnige dag en er was geen nazi te bekennen. Toen drong het tot me door dat er mensen zijn die overal nazi’s bespeuren en die denken dat het hun missie is die te bestrijden. Sindsdien is het alleen maar erger geworden. Vooral aan Amerikaanse universiteiten, maar ook in Nederland rukt dat denken op.
Heb je er zelf mee te maken gehad?
Ik was eens uitgenodigd door de Nacht van de Filosofie in Groningen. Ik was toen senator voor FVD. Dat leidde tot demonstraties tegen mijn komst. En ik heb in Leiden te maken gehad met een antisemitisme-onderzoek naar aanleiding van de kwestie met de Whatsapp-berichten die uit de JFVD afkomstig zouden zijn. Sindsdien kan ik met enige trots zeggen dat ik de enige gecertificeerde niet-antisemiet van Nederland ben. Want dat onderzoek heeft uitgewezen dat noch bij mij noch bij onze afdeling iets van antisemitisme te vinden was.
Naar aanleiding van de vereenvoudiging van de Transgenderwet klinkt er ook wel kritiek op woke. Kan het zijn dat de wal het schip keert?
Dat weet ik niet. Deze ontwikkeling lijkt zich voorlopig toch door te zetten. De minister van onderwijs houdt zich afzijdig. In mijn lezing wil ik vooral de nadruk leggen op de vrijheden uit de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens: de vrijheid van gedachte, geweten, godsdienst en expressie. Die staan nu heel erg onder druk, ook aan de universiteiten.
Wetenschappers zouden eigenlijk zelf ook die woke-taal moeten gaan spreken en zeggen: “Jullie creëren een onveilige omgeving”. De decanen en universiteitsbestuurders moeten op cursus om te leren, niet om zich van hun ras- en genderbias bewust te worden, maar hoe ze zich tegen die woke activisten teweer kunnen stellen. Het gaat uiteindelijk maar om een heel klein deel van de studenten die echt woke zijn, maar die zijn wel heel luidruchtig en universiteitsbestuurders buigen daarvoor.
Daar ben ik het ook wel mee eens. Je moet gebruik maken van die vrijheden, maar er is ook een passieve uitsluiting. Wanneer je je in conservatieve zin uitspreekt, zal niemand je dat recht betwisten, maar je zult ook niet meer worden uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek of als hoogleraar benoemd worden. Zo wordt er geselecteerd.
Zeker. In de huidige situatie zou ik ook niet meer aangenomen worden. Ik maak me ook geen zorgen over mijzelf (ik ben met emeritaat, tenslotte), maar over de aankomende generatie. Ik zie getalenteerde, scherpzinnige mensen op rechts die geen enkele kans maken op een academische loopbaan.
En zo werkt het ook bij aanvragen voor de financiering van onderzoek. Bij onderzoeksaanvragen is het heel belangrijk dat je de juiste sleutelwoorden laat vallen, anders vis je achter het net. Je wordt onderdeel van een systeem dat creativiteit en dissidentie niet weet te waarderen en conformisme en smakeloosheid wel.
Wat zou je jongeren die nu een studie moeten kiezen adviseren?
Ga naar de voorlichtingsdagen en vraag: “Zijn jullie woke?”. Als ze “ja” zeggen, ga er dan van uit dat je eenzijdig, links, propagandistisch onderwijs krijgt. Als ze zeggen: “Nee, we zijn niet woke, we zijn daar zelfs tegen”, overweeg dan om naar die universiteit te gaan. Als alle studenten dat doen, krijg je misschien echte pluriformiteit. De rector van de Universiteit Utrecht, Henk Kummeling, heeft gezegd dat woke een bedreiging is voor de universiteit. Dat zou toch mooi zijn, als er naast een woke-universiteit in Amsterdam voor de D66-ers, in Utrecht een niet woke-universiteit zou zijn? En laat ze maar de competitie aangaan: wat levert het meeste aan wetenschappelijke kwaliteit op en waar komen studenten het beste tot hun recht?
De lezing zal deze vrijdag om 17:00 plaatsvinden op Herengracht 74, Amsterdam. U kunt zich aanmelden op: eventbrite.
